Pamięć o polskich żołnierzach poległych w 1920 roku podczas Kampanii Łatgalskiej pozostaje żywa dzięki trwającym od wielu lat, systematycznym pracom porządkowym. Operacja „Zima”, w której wspólne siły polsko-łotewskie pod dowództwem gen. Edwarda Rydza-Śmigłego wyzwoliły te ziemie spod okupacji bolszewickiej, scementowała braterstwo broni obu narodów. Dziś symbolem tego sojuszu jest nieustanna opieka nad miejscami spoczynku bohaterów.
Działania te obejmują regularną opiekę nad 15 kluczowymi miejscami pamięci na terenie całej Łatgalii. Prace prowadzone są na kwaterach wojskowych oraz przy symbolicznych upamiętnieniach, do których należą:
- Krzyż Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (ROPWiM) w Józefowie
- Krzyż ROPWiM na cmentarzu w Łači w Locikach
- Krzyż WP na trasie Ławkiesy – Demene
- Krzyże WP w Putramiszkach oraz Jankiszkach
- Kwatera polskich legionistów w Wyszkach
- Cmentarz Bukmujża w Ezerniekach
- Krzyż WP przy kościele w Warnowiczach
- Krzyż ROPWiM w Ławkiesach oraz Kwatera główna żołnierzy polskich na tamtejszym cmentarzu
- Krzyż ROPWiM w Peskach
- Miejsca pamięci na Cmentarzu Katolickim w Dyneburgu: grób porucznika, krzyż ROPWiM oraz Grób Nieznanego Żołnierza
- Krzyż na Słobódce
Wszystkie te działania odbywają się przy kluczowym udziale Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego. Dzięki tej niezawodnej współpracy, opieka nad miejscami spoczynku naszych bohaterów stała się prawdziwą patriotyczną misją. Groby są rzetelnie sprzątane co 6–8 tygodni.
W bieżącym, 2026 roku, opieka ta ma charakter całoroczny. Niezależnie od kaprysów aury, wolontariusze i koordynatorzy ruszają w teren w różne pory roku — od wczesnowiosennych odwilży, przez upalne lato, aż po kapryśną jesień i pierwsze zimowe mrozy — dbając o to, by groby legionistów były zawsze czyste i otoczone należną im czcią.
Obok obowiązkowych prac wynikających z oficjalnych umów, akcja zyskuje ogromne wsparcie społeczne. Miejsca pamięci położone w samym Dyneburgu oraz w jego bliskich okolicach są regularnie odwiedzane przez lokalną społeczność. Uczniowie polskich szkół oraz zaangażowani, nieobojętni Polacy z Dyneburga dobrowolnie włączają się w sprzątanie, łącząc pokolenia wokół wspólnej historii i pokazując, że pamięć o obrońcach Łatgalii jest wciąż żywa i z dumą przekazywana najmłodszym.
W miniony weekend odbyło się kolejne sprzątanie polskich mogił. Skala takiego wyjazdu jest duża – każdy objazd wszystkich 15 miejsc pochówku to trasa licząca około 350 kilometrów. Do końca 2026 roku zaplanowano jeszcze dwie takie wyprawy pamięci.
Aby ta ważna misja mogła być kontynuowana z równą siłą, pojawiła się potrzeba, by do akcji dołączyło więcej osób. Oddział Związku Polaków na Łotwie w Dyneburgu „Promień” informuje, że wszyscy chętni do pomocy w sprzątaniu mogą zgłaszać się bezpośrednio do prezesa „Promienia” R.Stankiewicza, który od wielu lat koordynuje tę inicjatywę. Wspólnie możemy zadbać o to, by pamięć o bohaterach 1920 roku nigdy nie zgasła, a polskie mogiły w Łatgalii zawsze były otoczone należytą opieką.
